 |
||
|
 |
|||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
 | Risicomanagement |
Inhoud:
| |
Wat is het niveau van het risicomanagement in een bedrijf? Het bestuur moet zichzelf de volgende vragen stellen:
Als het bestuur het antwoord op een van deze vragen niet heeft, zou het baat hebben bij een geïntegreerde aanpak van ERM. Bijvoorbeeld door een Chief risk officer aan te stellen.
In het cursusdeel Wat is risico? werd onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten risico’s: marktrisico’s, kredietrisico’s en operationele risico’s. Zoals gezegd is het steeds meer gemeengoed geworden dat zo’n gefragmenteerde benadering niet werkt. Risico’s kunnen dan ‘tussen de naden doorvallen’ en het overzicht op het brede spectrum van risico’s ontbreekt. Elke risicomanager benoemt het risico weer op een andere manier. Het strategisch management denkt in termen van trade-off tussen risico en opbrengsten. Terwijl het operationeel management juist denkt in termen van trade-off tussen risico’s en beheersmaatregelen. Tip: breng disciplines bij elkaar als risico’s worden geanalyseerd. Organiseer workshops waarin opvattingen van wat risico’s betekenen worden uitgewisseld.
Een andere oplossing kan het aanstellen zijn van een hoofdverantwoordelijke voor risicobeleid. In grote financiële instituties heet dat de Chief Risk Officer (CRO). Sommige CRO’s hebben een direct lijntje met de raad van bestuur. Op zijn beurt krijgt de CRO informatie van de verantwoordelijken voor de pilaren kredietrisico, marktrisico en operationeel risico.
Het meten en rapporteren van risico’s is een grote uitdaging voor veel bedrijven. De data zijn niet aanwezig, of het management wordt juist overspoeld met een grote lading irrelevante gegevens. Wat moet er dan in een risicorapportage staan? Tenminste de volgende vier zaken:
 |
Hoe het niet moet: risicomanagers als de ‘Dr. No's’ |
| Bij een regionale Amerikaanse bank stonden lijnmanagers en risicomanagers bekend als respectievelijk de ‘cowboys’ en de ‘Dr. No’s’. De cowboys waren verantwoordelijk voor het goedgekeurd krijgen van leningen, waarbij ze beoordeeld werden op het aantal en de grootte ervan. Hoe meer ze erdoor kregen, hoe beter voor henzelf. De Dr. No’s hadden de tegenovergestelde taak van het minimaliseren van het aantal slechte leningen. Hoe minder slechte leningen er uitstonden, hoe beter zij beoordeeld werden. Door deze tegengestelde belangen in de organisatie, dit onderscheid tussen ‘aanval’ en ‘verdediging’, ontstond de neiging van beide partijen om elkaar te enigszins te manipuleren. De cowboys spiegelden een lager risico voor en dienden hun verzoek ter goedkeuring van een lening bijvoorbeeld pas op het laatste moment in, in de hoop dat het er dan in de haast door zou komen. Dit illustreert dat lijnmanagement en risicomanagement elkaar niet tegen moeten werken, maar geïntegreerd moeten worden. |
|
Lijnmanagers zijn verantwoordelijk voor de risico’s van hun business unit. Zij hebben goed zicht op veel risico’s, doordat zij relatief direct contact hebben met klanten en leveranciers. Ze weten wat er in de praktijk allemaal mis kan gaan. Het lijnmanagement moet ervoor zorgen dat risico wordt meegewogen bij groeimogelijkheden en prijsbepaling. Er moet vermeden worden dat lijnmanagement en risicomanagement tegenover elkaar geplaatst worden.
De valkuil is dat ERM alleen wordt overgelaten aan de controller. Dat komt omdat risico’s vaak worden uitgedrukt in termen van gevolg, namelijk financiële schade. De verantwoordelijkheid wordt dan bij de controller neergelegd. Als risico’s echter worden uitgedrukt naar hun ontstaanswijze, dan blijkt de verantwoordelijkheid eerder bij het lijnmanagement te liggen. Ook als het ontstaan van het risico buiten de organisatie ligt, is de lijnmanager verantwoordelijk voor het signaleren ervan. Tip: maak een lijnmanager expliciet verantwoordelijk voor het managen van een of meerdere risico’s.
Risico’s staan niet op zichzelf, maar zijn met elkaar verweven. In sommige gevallen is het waar dat een ongeluk nooit alleen komt. In andere gevallen is het meer een kwestie van ‘elk voordeel heeft zijn nadeel’. Een hoge eurokoers zorgt bijvoorbeeld voor gunstig lage grondstofprijzen, maar benadeelt de exportpositie van een bedrijf.
Daarom kunnen risicomanagers veel expertise lenen van fondsmanagers, die gewend zijn een aandelenportfolio te beheren. De kernregel van die managers is dat niet de risicovolheid van afzonderlijke investeringen ertoe doet, maar het gecombineerde risico van het hele portfolio. Zo is het denkbaar dat een toevoegen van een aandeel dat een relatief lage risk-reward-trade-off heeft, toch een verbetering betekent voor de risk reward-trade-off van het risicoportfolio als geheel. Dat kan het geval zijn als het risico van dit aandeel negatief gecorreleerd is met dat van andere aandelen.
Om dezelfde reden moeten de risico’s van bedrijfsonderdelen (Research & Development, Personeel) niet afzonderlijk gemanaged worden, maar in samenhang.
De belangrijkste belanghebbenden/aandeelhouders moeten voorgelicht worden. Om te beginnen de raad van bestuur, maar ook partijen buiten de organisatie: beleggingsanalisten bijvoorbeeld. Als deze partijen ervan overtuigd zijn dat de risico’s beheerst worden, heeft dit een gunstige invloed op de prijs van het aandeel van het bedrijf.
|
Nog een mening over risicomanagement |
| Hans Leenaars, lid Raad van Bestuur, Bank Nederlandse Gemeenten ‘Natuurlijk is het goed dat ondernemingen naar de buitenwereld transparant zijn over de wijze waarop de onderneming wordt bestuurd en de risico’s die daarbij worden gelopen. Maar de inspanningen die dat vergt van de organisatie zijn hoog, zeker in de financiële sector, en niet altijd is duidelijk hoe de organisatie ervan profiteert. Het gevoel van een last en het moeten steekt dan al snel de kop op. We moeten overigens ook niet vergeten dat risicomanagement relatief nieuw is. Tien jaar geleden bestond het als zodanig nauwelijks in Nederland. Het is dus ook niet zo vreemd dat we de juiste modus nog niet hebben gevonden. Maar dat risicomanagement toegevoegde waarde heeft staat voor mij buiten kijf. Goed risicomanagement stelt je in staat om risico’s en rendementen beter op elkaar af te stemmen.’ |
|
Bron: www.leren.nl/cursus/management/risicomanagement/voorwaarden-erm.html
Copyright © 1999-2012 Applinet B.V.
Alle rechten voorbehouden
Colofon
