 |
||
|
 |
|||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
 | Risicomanagement |
| Inhoud: Wat is risico? | |
Risico is de kans van optreden van een gebeurtenis maal de impact die de gebeurtenis heeft. Een grote kans hoeft dus nog geen groot risico te betekenen. Als de kans van een gebeurtenis tamelijk groot is, maar het nadelige effect ervan heel klein, dan is het risico niet al te groot.
Of je er nu van houdt of niet, risico’s zijn onlosmakelijk verbonden met ondernemen. Een farmaceutisch bedrijf loopt bij elk nieuw medicijn financieel risico in verband met onderzoek en marketing. Met elke lening die een bank verstrekt wordt een risico gelopen. Uiteraard calculeert de bank deze risico’s in: een bepaald percentage van de leningen is nu eenmaal ‘slecht’. De kosten hiervan worden gewoon geraamd en uiteindelijk weer verwerkt in de prijs van de lening: de rente. Het punt is dat elke onderneming moet beseffen dat risico’s moeten worden geanalyseerd en ingecalculeerd. Ook als deze risico’s niet zo makkelijk in geld zijn uit te drukken.
De kern van discussies over risico is altijd te herleiden tot risk-reward trade-off. Dat is de verhouding tussen wat er op het spel staat en de hoogte van de opbrengsten. Meestal geldt dat hoe meer er ingezet wordt, des te meer er gewonnen kan worden. Het bepalen van de hoogte van de ‘inzet’ is niet alleen een kwestie van wiskunde, maar ook van doelstelling. In snel groeiende of zeer competitieve markten kan een riskante aanvallende strategie met grote investeringen de beste zijn. Daarbij wordt het risico genomen dat het bedrijf binnen een paar jaar failliet is. In het gunstige geval wordt het marktleider. In andere markten is een defensievere strategie veel meer aan te bevelen.
 | Voorbeeld risk-reward-trade-off |
| Er zijn beroepsgokkers die hun geld verdienen met Blackjack. In casino’s waar dat nog kan, tellen deze gokkers de kaarten die uit het spel zijn. Na enige speeltijd heeft de gokker een kennisvoordeel ten opzichte van de bank. Hij kan dit uitbuiten door hoog in te zetten als de kaarten gunstig voor hem zijn, en laag als de kaarten ongunstig zijn. Op de lange duur, met heel veel geduld en ijver, kan de gokker op deze manier zijn pensioen bij elkaar spelen. Hij moet daarbij een strategische keuze maken over de hoogte van zijn inzet bij gunstige kaarten. Zet hij te hoog in, dan loopt hij het risico zijn beginkapitaal er door een reeks pechkaarten doorheen te jagen. Hij moet ook niet al te bescheiden inzetten, omdat hij dan tientallen jaren nodig heeft om een flinke winst op te bouwen. Wat is voor de beroepsgokker dus de risk-reward-trade-off? Het is de relatie tussen kans op faillissement en de geschatte hoogte van de winst binnen een bepaalde termijn. Gaat hij, gegeven een bepaald beginkapitaal, voor de trade-off waarbij de kans op faillissement 20 procent is, met daarbij een verwachte winst van 4 ton binnen drie jaar? Of kiest hij voor het koppel 5 procent kans op faillissement en een verwacht kapitaal van 1 ton binnen drie jaar? |
|
Elk risico is weer op een andere manier opgebouwd. Daarom eerst enkele kernbegrippen.
Hier volgt een korte inleiding op wat risico’s voor ondernemingen betekenen. Het cursusonderdeel Enterprise Risk Management gaat hier dieper op in.
Al eeuwenlang baseren ondernemers beslissingen op afweging van risico’s. Alleen heette dit vroeger geen risicomanagement en gebeurde het soms onbewust. De kracht van risicomanagement is dat risico’s zichtbaar worden gemaakt. De risicoafwegingen bevinden zich niet langer in de hoofden van meerdere mensen, maar worden benoemd. Ze worden tegen elkaar afgewogen en er kunnen beheersmaatregelen op worden afgestemd.
Het bedrijfsleven en de vrije markt zijn ingewikkelder dan een casino. Een verlies kan door verschillende soorten oorzaken geleden worden. Er wordt daarom een onderscheid gemaakt in drie soorten risico.
Betekent het onderscheid in drie typen risico’s dat een bedrijf ook drie risicomanagers of -teams in dienst moet nemen? Dat is niet wenselijk. Vroeger was dit wel gebruikelijk: ondernemingen manageden hun risico’s (als ze dat al deden) volgens deze verschillende zuilen. Binnen de organisatie waren er verschillende mensen los van elkaar bezig met verschillende typen risico’s. Het is echter steeds meer gemeengoed geworden dat zo’n gefragmenteerde benadering niet werkt. Risico’s kunnen dan ‘tussen de naden doorvallen’ en het overzicht op het brede spectrum van risico’s ontbreekt. Elke risicomanager benoemt het risico weer op een andere manier. Een financiële man die over kredietrisico praat, gebruikt andere terminologie en methodologie dan andere managers. De raad van bestuur krijgt dan de stukjes van de puzzel en kan daar weinig mee.
Iedereen binnen het bedrijf moet doordrongen zijn van het belang om risico’s serieus te nemen. Daarbij is het cruciaal dat het topmanagement het signaal afgeeft dat dit nodig is. Veel werknemers hebben een zetje nodig bij het rapporteren van risico’s. Mensen praten nu eenmaal veel liever over successen dan over dingen die mis kunnen gaan. De taak van het management is ook om de juiste vragen te stellen: hebben we de goede systemen en mensen om risico’s in kaart te brengen? Halen we een acceptabel niveau van opbrengst op de risico’s die we nemen? Om bewustzijn van risico’s te kweken, is training nodig. Dat begint al bij de introductie in het bedrijf, en wordt vervolgd met een trainingsprogramma.
Enterprise risk management: from incentives to controls. James Lam, 2003. Wiley, New Jersey
Volgende pagina: Het maken van een risicoanalyse
Bron: www.leren.nl/cursus/management/risicomanagement/wat-is-risico.html
Copyright © 1999-2012 Applinet B.V.
Alle rechten voorbehouden
Colofon
