Home
 
Cursussen /rubriek/
streepjes

Leren > Cursus > Persoonlijke effectiviteit > burn-out voorkomen > De Persoon

De persoon als oorzaak van een burn-out
Burn-out voorkomen

Piet en Klaas doen hetzelfde werk. Ze werken in dezelfde organisatie. Ze hebben dezelfde opleiding, ze krijgen hetzelfde salaris. Piet krijgt een burn-out, Klaas niet. Je leest hier iets meer over wat iemand vatbaar maakt voor een burn-out. Daarvoor maken we gebruik van het boekje 'Geen tijd voor burn-out' van Frank Schapers. Schapers gebruikt het enneagram om een aantal belangrijke persoonlijke eigenschappen te typeren van mensen die een burn-out krijgen. Bovendien ging Schapers na op welke leeftijd mensen een burn-out krijgen. Ook daarin ontdekte hij een interessant patroon.

Het enneagram

Het enneagram is een bruikbare methode om meer inzicht te krijgen in jezelf. Het enneagram beschrijft negen verschillende types mensen. Ze onderscheiden zich door patronen in hun denken, voelen en doen. En door hun sterke en zwakke punten en drijfveren. Managers gebruiken het enneagram om hun medewerkers beter te begrijpen. Maar je zelf natuurlijk ook eens nagaan wat voor een type jij bent. Dat geeft je meer inzicht in de eigenschappen die je kwetsbaar maken voor een burn-out.

Vier types hebben een verhoogd risico op een burn-out:

  1. de perfectionist
  2. de helper
  3. de waarnemer
  4. de vredestichter

De perfectionist

Barry is teamleider Communicatie bij een middelgrote gemeente. Hij geeft leiding aan vier mensen en werkt daarnaast zelf ook hard mee. Van huis uit is Barry onderwijzer. Dat vak lag hem niet. Via een omscholingstraject kon hij bij zijn eigen gemeente aan de slag als communicatiemedewerker. Door hard werken en veel, heel veel extra cursussen en studie is hij opgeklommen tot senior communicatieadviseur. Barry hecht veel waarde aan stiptheid. Als hij belooft dat op maandagochtend het persbericht klaar is, ligt dat persbericht om 9.00 uur bij de gemeentesecretaris. En dan klopt het. Diezelfde stiptheid verwacht Barry ook van zijn medewerkers. En omdat zij het op dit vlak nog wel eens laten afweten, checkt Barry alles voordat het weg gaat. En altijd vindt hij wel een paar verbeterpuntjes. Zijn medewerkers bewonderen hem om zijn werklust en nauwkeurigheid. Maar tegelijkertijd krijgen ze er ook wel genoeg van. De gemeentesecretaris vindt het vanzelfsprekend.

De perfectionist is kritisch op zichzelf en kritisch op anderen. Hij let op details, controleert en onderdrukt boosheid. Wanneer gaat het mis bij de perfectionist? Bijvoorbeeld als er teveel vergissingen worden gemaakt die hij persoonlijk moet verbeteren. Of als anderen geen verantwoordelijkheid nemen voor hun fouten.

De helper

Mare staat altijd voort anderen klaar. Ze heeft haar werkplek ook direct bij de deur. Wie het secretariaat binnenloopt, kijkt recht in de behulpzame ogen van Mare. 'Wat kan ik voor je doen?' vraagt ze. En als de telefoon gaat, is ze er als eerste bij. 'Dat is goed, doe ik voor je' horen haar collega's. Iedere secretaresse werkt voor twee of drie personeelsadviseurs. Mare heeft drie fulltimers. En als het vakantie is, neemt ze er met plezier nog drie bij. 'Dat doe ik wel,' zegt ze voordat iemand ook maar een hand kan opsteken. 'Laat mij maar.' En thuis klaagt ze steen en been. 'Ik vind het helemaal niet erg om wat harder te lopen. Maar iedereen vindt het gewoon. En als ik er niet ben gaat het allemaal mis.'

De helper wil helpen. De helper moet helpen. de helper zet zich extra in om voor anderen te zorgen, ten koste van zichzelf. Hij of zij geeft graag maar wil daar –onbewust- wel wat voor terug! Het zotte is dat de helper gestrest raakt als hij of zij zich onmisbaar gemaakt heeft.

De waarnemer

Aat is ICT'er maar werkt bij het algemene stafbureau. Hij is gespecialiseerd in toepassingen die het mogelijk maken online audiovisuele producties beschikbaar te stellen. 'Geef mij dat filmpje maar, dan zorg ik dat het erop komt.' Hij werkt nauw samen met netwerkbeheer. Als hij na een reorganisatie wordt ingedeeld bij de afdeling ICT-netwerk, moet hij zijn eigen kamer opgeven. Hij besluit wat vaker thuis te werken. Maar dat kan niet meer als de intake voortaan gedaan wordt door een baliemedewerker van het Servicebureau. Hij begint hij te mopperen tegen oude klanten: 'Ze stellen de verkeerde vragen; zo kan ik niet werken. Ik moet alles overdoen. Ik doe het helemaal of ik doe niets.'

De waarnemer observeert en analyseert. Hij blijft op een afstandje en plaatst ratio boven gevoel. Het gaat mis met de waarnemer als hij moe wordt en afhankelijk van anderen.

De vredestichter

Hans is een vriendelijke leidinggevende. Niemand heeft hem ooit op een onvertogen woord kunnen betrappen. Hij loopt voor zijn mensen. Hij vergeet geen enkele verjaardag en wie langer dan twee weken ziek is kan rekenen op ziekenbezoek met een persoonlijk cadeautje. Hans voert alle functioneringsgesprekken op tijd en schrijft persoonlijk een mooi verslag. Maar iemand op z'n donder geven, dat is niet zijn sterkste punt. Zijn nieuwe baas is uit heel ander hout gesneden. Het is net of hij geniet van conflicten. En Hans is de eerste die dat aan den lijve ondervindt. Alles wordt op scherp gezet.

De vredestichter is aardig, bemiddelt en heeft oog voor alle kanten van de zaak. Hij vermijdt confrontaties. Dat is ook een belangrijke bron van stress voor de vredestichter: nee zeggen is moeilijk, conflicten aangaan helemaal. Eigenlijk wil de vredestichter helemaal geen verplichtingen.

Levensfase

Niet alleen je persoonlijkheid speelt een rol bij het risico op een burn-out, ook de levensfase is belangrijk volgens Schapers: 'Je kunt op elke leeftijd opbranden maar bepaalde leeftijden vormen een verhoogd risico.' Schapers ziet elke levensfase als een S-curve. Na een startperiode volgt er een periode van een groei. Die groei vlakt na enige tijd af en kan zelfs veranderen in een daling. Als er zich vervolgens een nieuwe levensfase aandient, is er weer een nieuw perspectief. En daarmee ook de mogelijkheid tot persoonlijke groei.

Als de levensfase waarin jij je bevindt, afloopt ga je de balans opmaken. Je kijkt vooruit en je kijkt terug. Je ziet geen groei meer in je eigen ontwikkeling. En dat kun je ervaren als achteruitgang. Soms is het ook achteruitgang: iemand die zeven jaar lang artikelen schrijft over de economie van West-Europa, raakt een keer op het onderwerp uitgekeken en zal daardoor minder goed werk afleveren. Als je dan niet direct een nieuw perspectief voor ogen hebt, kan de energiebalans uit evenwicht raken.

Vrouw denkt lichtpijl

Licht denken

Hoe word of blijf je gelukkig in je werk? Deze cursus ‘Licht denken’ gaat daarover. Je leert nadenken over je werk en je werksituatie. Je ontdekt welke rol jij daar zelf in speelt.

Volgende pagina: Het werk als oorzaak van een burn-out


Bron: www.leren.nl/cursus/persoonlijke-effectiviteit/burn-out/persoon.html

Copyright © 1999-2017 Applinet B.V.
Alle rechten voorbehouden
Colofon