Home
 
Cursussen /rubriek/
streepjes

Leren > Cursus > Sociale vaardigheden > Luisteren > Methode Gordon

Luister actief: volgens de methode van Gordon

Luisteren
Man biedt luisterend oor

Het begrip ‘actief luisteren’ wordt in een brede context gebruikt. In feite wordt er mee bedoeld dat je luistert met een doel en je ook bewust bent van dat doel. Doelen kunnen zijn: informatie krijgen, de ander begrijpen, een probleem oplossen, enzovoort.

Luisteren met een doel gaat natuurlijk op voor alle situaties waarin je serieus wilt luisteren. Maar het ‘actief luisteren’ als methode gaat een stap verder dan de andere luistertechnieken.

Eerst iets over de achtergrond van de methode. Het komt uit de opvoedkunde van een Amerikaanse psycholoog: dr.Thomas Gordon. In zijn methode gaat het om de communicatie met kinderen. Hij beschrijft deze ondermeer in het boek 'Luisteren naar kinderen'(2005). De voorgestelde werkwijze blijkt ook heel bruikbaar in andere communicatiesituaties.

Voordelen van actief luisteren zijn dat mensen meer voor andere meningen opstaan, misverstanden uit de weg gaan, conflicten oplossen en vertrouwen opbouwen.

Opdracht: schrijf op wat je antwoord zou zijn op deze boodschap

Een vriend komt bij je met het volgende verhaal: "Deze baan is echt waardeloos. Het enige wat ik moet doen, is stapeltjes papier verplaatsen. Niemand heeft hier iets aan. Ik heb besloten niet meer naar mijn werk te gaan. Ik ben niet afhankelijk van deze werkgever. Er zijn genoeg mogelijkheden om mijn geld te verdienen." Probeer zo letterlijk mogelijk op te schrijven wat je antwoord op deze boodschap zou zijn.

De mogelijke manieren om te reageren kun je onderverdelen in ongeveer twaalf categorieën. Vergelijk je antwoord daarmee en ga na in welke categorie je reactie het beste past.

  1. Bevelen, dirigeren, commanderen
    Je zegt dat je vriend iets moet doen, je geeft hem een opdracht of bevel.
  2. Waarschuwen, berispen, dreigen
    Je wijst je vriend op de mogelijke gevolgen.
  3. Vermanen, moraliseren, preken
    Je vertelt wat je vriend moet doen of zou moeten doen.
  4. Adviseren, oplossingen of suggesties vragen
    Je vriend vertellen hoe hij zijn probleem moet oplossen, je geeft hem advies of een suggestie.
  5. De les lezen, beleren, logische argumenten aanvoeren
    Je probeert je vriend te beïnvloeden met feiten, tegenargumenten, logica, jouw mening.
  6. Oordelen, kritiseren, het ermee oneens zijn, beschuldigen
    Je geeft een negatieve evaluatie of beoordeling. ("Wat een kinderachtige reactie.")
  7. Prijzen, het ermee eens zijn
    Je geeft een positieve evaluatie of beoordeling.
  8. Schelden, belachelijk maken, beschaamd maken
    Je zorgt ervoor dat je vriend zich belachelijk gemaakt voelt. ("Wat ben jij een verwend nest.")
  9. Interpreteren, analyseren, diagnose stellen
    Je vertelt je vriend wat zijn motieven zijn of je analyseert waarom hij iets doet of zegt.
  10. Geruststellen, sussen, troosten, ondersteunen
    Je zorgt ervoor dat je vriend zich beter voelt.
  11. Doorvragen, ondervragen, vragen stellen
    Je probeert redenen, motieven, oorzaken te vinden.
  12. Uit de weg gaan, afleiden, toegeven, over iets anders praten
    Je probeert je vriend af te leiden van het probleem. ("Laten we het over wat leuks hebben.")

Deze 12 categorieën worden ook de 12 communicatieblokkades genoemd. Wat blijkt? 90 % van alle antwoorden op de eerder gegeven opdracht past in een van deze 12 categorieën. Dus nu weet je hoe je reageert. En dat is niet de juiste reactie als je actief wilt luisteren.

Opdracht: observeer jezelf in gesprekssituaties

Observeer een week lang hoe jij reageert in gesprekssituaties:

Kruis aan welke van de 12 communicatieblokkades kennelijk voor jou een valkuil zijn:

  1. Bevelen, dirigeren, commanderen
  2. Waarschuwen, berispen, dreigen
  3. Vermanen, moraliseren, preken
  4. Adviseren, oplossingen of suggesties vragen
  5. De les lezen, beleren, logische argumenten aanvoeren
  6. Oordelen, kritiseren, het ermee oneens zijn, beschuldigen
  7. Prijzen, het ermee eens zijn
  8. Schelden, belachelijk maken, beschaamd maken
  9. Interpreteren, analyseren, diagnose stellen
  10. Geruststellen, sussen, troosten, ondersteunen
  11. Doorvragen, ondervragen, vragen stellen
  12. Uit de weg gaan, afleiden, toegeven, over iets anders praten

Actief luisteren: zoek naar de behoefte of emotie achter de boodschap

Wat is wel een goede reactie? Actief luisteren betekent in de kern dat je zoekt naar de behoefte of de emotie achter de boodschap en dat je die teruggeeft. Een definitie:

“Bij actief luisteren probeert de ontvanger te begrijpen wat de zender voelt of wat zijn boodschap betekent. Dan zegt hij in zijn eigen woorden (code) wat hij heeft begrepen en geeft zo de zender de gelegenheid het te verifiëren. De ontvanger zendt zelf geen boodschap: hij evalueert niet, geeft geen mening, advies, logische oplossing, analyse of vraag. hij geeft alleen maar weer wat hij uit de boodschap van de zender heeft opgemaakt - niets meer en niets minder.” (Gordon 2003: 49)

Dus in de reactie zet de luisteraar eigen gevoelens en gedachten opzij. En vaak zal de reactie beginnen met ‘jij’ en vragend zijn.”Je baalt er zeker wel van dat die baan zo tegenvalt.”

Opdracht: probeer de methode uit

Probeer eerst de methode uit in een veilige situatie. Bijvoorbeeld als een vriend een verhaal vertelt over iets waar hij mee zit.

  1. Reageer niet volgens een van de twaalf categorieën.
  2. Reageer wel volgens het actief luisteren. Dus: wat is de behoefte of emotie achter de boodschap? Herhaal die in je eigen woorden in een zin met ‘je’: “Dus jij voelt je..."
  3. Observeer wat je reactie doet met het verhaal van je vriend.

Het kan best lastig zijn als je deze methode voor het eerst toepast. Waarschijnlijk ervaar je actief luisteren als (te?) persoonlijk. De methode komt ook het meest tot z’n recht als de spreker een ‘gevoelsboodschap’ of ‘probleemboodschap’ geeft. En gevoelens en problemen zijn natuurlijk ook persoonlijk.

Het belangrijkste effect van actief luisteren is dat de spreker zich geaccepteerd voelt. Dat schept een sfeer waarin het uitnodigend is om verder te vertellen. Immers, je erkent wat de ander vertelt, zonder het teniet te doen, erover heen te praten of het niet serieus te nemen. Ook de problemen of negatieve gevoelens accepteer je daarmee. Want ook die mogen bestaan zonder dat de spreker zich daarvoor hoeft te generen.

Opdracht:

Observeer een week lang de gesprekken waarin je het actief luisteren kunt toepassen. Welke gevoelens ben je allemaal tegengekomen?

De spreker voelt zich:

Probeer de methode een tijdje uit. Neem je bijvoorbeeld voor om in het begin elke dag een keer het actief luisteren toe te passen. Je zult verbaasd staan over de resultaten. Doordat het gesprek gaat over de gevoelens en behoeften achter de boodschap helpt het de spreker verder.

Zonder al te zweverig te willen worden, blijkt toch dat mensen zich bevrijd voelen van hun moeilijkheden als je ze aanmoedigt er openlijk over te praten. We komen niet van gevoelens af door ze te onderdrukken, te vergeten, of ergens anders aan te denken. Juist het erover praten heeft een reinigende werking.

Het grootste voordeel van actief luisteren is dat het een warme relatie tussen mensen bevordert. De ervaring dat je gehoord en begrepen wordt geeft zoveel voldoening, dat je genegenheid voelt voor de luisteraar. Ook in de luisteraar wordt zo’n gevoel opgeroepen. Want als je goed naar de ander luistert, ga je de ander begrijpen en voel je je al snel betrokken en genegen.

Volgende pagina: Positieve luisterhouding


Bron: www.leren.nl/cursus/sociale-vaardigheden/luisteren/actief-luisteren.html

Copyright © 1999-2017 Applinet B.V.
Alle rechten voorbehouden
Colofon